T

ôi được hỏi câu này rất nhiều lần: làm sao để kiểm soát được cảm xúc của mình? Có lẽ vì lúc nào tôi cũng bình tĩnh, bất kể những gì đang diễn ra xung quanh. Khi 2 đồng nghiệp đang tranh cãi kịch liệt và cực kỳ mất kiểm soát, thì tôi vẫn có thể bình tĩnh quan sát, lắng nghe và phân tích để hiểu rõ quan điểm của cả hai bên.

 

Về mặt sinh học thì bạn không thể nghĩ thông suốt khi bạn mất kiểm soát cảm xúc của mình, vì hệ thống thần kinh của bạn sẽ đốc thúc cả cơ thể và đầu óc phải phản ứng thật nhanh trước những tình huống xấu. Vì thế, bộ não trí tuệ của bạn không thể kiểm soát được (nên mới có câu là: anh ấy mất trí rồi, hay anh ấy đã để cho cảm xúc lấn át lý trí). Hãy nhớ lấy điều này, vì dưới đây là câu trả lời của tôi cho câu hỏi này: Làm thế nào để kiểm soát cảm xúc của mình? Câu trả lời là: Bạn không thể. Vì khi cảm xúc đã nảy sinh, bạn không thể thay đổi được gì nữa.

 

Về mặt y học, cảm xúc là những phải ứng hóa học, kết hợp với những tín hiệu điện trong não bộ của bạn. Những phản ứng đó bị kích hoạt bởi cách mà bạn diễn giải sự kiện xáy ra xung quanh. Ví dụ như nếu tôi thấy một con nhện tarantula trên giường mình, chắc chắn là tôi sẽ la toáng lên ngay, nhưng nếu bạn là một người yêu nhện, thì có thể bạn sẽ ngạc nhiên lúc đầu, nhưng sau đó sẽ cực kỳ thích được cầm nó. Cùng một sự kiện, nhưng cách diễn giải hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, câu hỏi thực sự không phải là làm cách nào để kiểm soát cảm xúc của mình, mà là làm thế nào để kiểm soát yếu tố "châm ngòi" cho cảm xúc đó bùng phát.

 

Bất cứ khi nào một sự kiện xảy ra, bạn luôn luôn có 2 lựa chọn: Phản ứng hoặc Phản hồi.

 

Phản ứng thường sẽ liên quan đến lựa chọn vô thức trong khi phản hồi thường là phản ứng một cách có ý thức. Khi bạn phản ứng, bạn sẽ để phần bản năng trong não bộ kiểm soát và tiến hành một loạt những hành động. Khi bạn phản hồi, bạn sử dụng phần não bộ lý trí (intellectual brain) của bạn để suy nghĩ "Phản ứng theo cách này đem lại hiệu quả như thế nào?" và sau đó bạn sẽ lựa chọn dựa trên câu trả lời mà bạn nhận được.

 

Vì thế nên phản ứng cũng giống như việc bạn cho phép hệ thống thần kinh của mình quyền kiểm soát mọi thứ. Phần bản năng trong não bộ của chúng ta sẽ tự động kích hoạt những cảm xúc tương ứng. Ví dụ như khi một ai đó cắt ngang đầu xe bạn trên đường cao tốc, bạn có thể sẽ phản ứng bằng cách quát lên: "Chạy xe kiểu quái gì vậy? @(#(*^#)@" . Những cảm xúc giận dữ hay căng thẳng mà bạn có được sinh ra bởi mệnh lệnh từ hệ thống thần kinh.

 

Vậy thì ngược lại, chúng ta hãy cùng xem xét một lựa chọn khôn ngoan hơn: phản hồi. Khi bạn thấy người đang cắt ngang đầu xe của bạn, và thay vì phản ứng giận dữ, bạn tự nhủ: "Anh ta chắc đang vội, có thể là đang có việc gấp, hay là vợ anh ta đang ở bệnh viện? Ai mà biết được...thôi kệ, mình không vội, để anh ta đi trước cũng được". Cùng một sự kiện, nhưng bạn đã làm một quyết định "tỉnh táo" thay vì để cho những phản ứng bản năng điều khiển cuộc sống của bạn. Bạn sử dụng lý trí để đặt câu hỏi trong những tình huống như vậy, và từ đó sẽ có những lựa chọn sáng suốt hơn. Vâng, việc này có thể sẽ chiếm mất một vài giây trong quỹ thời gian của bạn, vậy thì bạn có sẵn lòng dành ra  vài giây để giúp bản thân nhận có những lựa chọn sáng suốt hơn không?

Bí quyết kiểm soát cảm xúc một cách thông minh

 

N

ói tất nhiên lúc nà o cũng dễ hơn làm. Tôi hiện đang sống ở VN, với tình hình giao thông khá là hỗn loạn. Thỉnh thoảng tôi nổi điên lên khi một ai đó, không biết xe từ đâu đến cắt ngang đầu xe của tôi. Ngay sao đó, tôi nhận ra mình đã lựa chọn 1 cách phản ứng kém thông minh.

 

Một mẹo nhỏ mà tôi thấy rất hữu ích để giúp bản thân ko bị đặt vào tráng thái phản ứng lại mọi việc một cách bản năng, đó là: là mỗi khi chuyện gì xảy đến với bạn (Nhất là đối với những chuyện không vui), hãy tự hỏi bản thân: Hey, mặt tích cực của chuyện này là gì?

 

Nghe có vẻ quá đơn giản và có thể là hơi kỳ lạ, nhưng bí mật của nó nằm ở đây: chính bộ não lý trí của bạn đã tiến hóa để trả lời cho mọi câu hỏi. Hỏi bất cứ câu hỏi nào và bạn sẽ nhận được câu trả lời. Dĩ nhiên, khi bạn hỏi một câu hỏi ngu ngốc thì bạn sẽ nhận được một câu trả lời ngu ngốc, và điều này sẽ làm cho bạn cảm thấy còn tồi tệ hơn.

 

Câu hỏi " Cái này tốt ở điểm nào"/Cái này hay ở đâu" có 2 phần quan trọng:

1. Đó là một câu hỏi tích cực (tôi không hỏi: cái này không dở ở điểm nào?)

2. Nó ám chỉ rằng sẽ có một cái gì đó tích cực về tình huống đang gặp phải.

 

Kết quả, đơn giản là bạn chỉ cần hỏi chính mình: hãy đi tìm cái gì hay ho ở tình huống này ? Bị cắt ngang đầu xe trên đường thì tốt ở chỗ nào? Vâng cái hay là tôi sẽ cẩn trọng hơn, tự nhiên tôi để ý đến giao thông nhiều hơn và lần sau, khi mà tôi đi ngang qua một ngã tư tương tự thì tôi sẽ đi chậm lại và tránh được các rủi ro. Chẳng phải điều này rất đúng hay sao?  

 

Có thể những lần đầu tiên bạn sẽ không có ý và chẳng nghĩ ra được câu trả lời nào cả. Nhưng vì không phải tất cả những sự kiện đều như nhau, một số sự kiện ảnh hưởng bạn nhiều hơn những người khác. Nếu như bạn thấy bí trong tình huống mà "cái này chẳng có gì tốt cả", thì đây là chiêu thứ hai cho bạn. Hãy hỏi: Tôi chưa biết điều đó tốt ở điểm nào, nhưng nếu có thì nó sẽ là gì?

 

Câu hỏi này sẽ gieo một hạt giống trong đầu bạn rằng: thật sự đúng là có cái gì đó hay ho đấy, chỉ là bạn chưa tìm ra nó (điều này cũng ám chỉ là bạn sẽ tìm ra nó, không sớm thì muộn). Rất khó để hói bản thân câu hỏi này, nó cũng giống như là bạn đang tự cù lét mình (nếu bạn tự chọc lét và tự cười được thì nhớ nói tôi, tôi rất muốn biết đó). Tôi đề nghị là bạn nên bảo ai đó làm thế, hoặc nếu bạn ở một mình thì hãy hỏi lớn ra thành tiếng, rồi viết câu hỏi, và sau đó là câu trả lời mà bạn có thể nghĩ ra.

 

Cuối cùng, khi bạn đã tìm thấy điểm tốt của nó, câu hỏi tiếp theo thậm chí còn quan trọng hơn. Đó sẽ là giây phút quyết định kết quả mà bạn sẽ có trong cuộc đời của bạn. Nhưng câu hỏi này hãy để lại sau vậy.

 

Vậy nên, làm thế nào để kiếm soát cảm xúc của mình. Bạn đơn giản là không thể. Những gì bạn có thể kiếm soát là cái "châm ngòi" cho cảm xúc của bạn. Lúc nào bạn cũng có hai lựa chọn: Phản ứng hoặc phản hồi. Phản ứng là cách không hay, hay là một cách giải quyết thấp hơn (low road). Phản hồi lại là một cách đúng đắn (high road). Khi đối diện với những tình huống khó khăn, hãy tự hỏi điểm tốt của nó, và bạn sẽ chuẫn bị cho mình một con đường đúng đắn cũng đồng nghĩa với việc ít căng thẳng hơn và cuộc sống của bạn sẽ tốt đẹp hơn. Không hỏi gì cả và bạn đã lựa chọn cách thấp hơn và một cuộc sống sẽ không như mình mong muốn. Quyết định là ở bạn.

 

 

[Trích dẫn và dịch từ blog cá nhân của anh Nguyễn Phúc Bảo Lân]

 

Hãy gọi cho chúng tôi
(028) 62 88 35 66 hay để chúng tôi gọi lại cho bạn
Để lại thông tin của bạn dưới đây.